Αναιμία

By: | Tags: | Comments: 0 | December 15th, 2014

Αναιμία είναι η ελάττωση της συνολικής μάζας των ερυθρών αιμοσφαιρίων ή της αιμοσφαιρίνης ή και των δύο κάτω από το 10% των αντίστοιχων φυσιολογικών τιμών, ανάλογα με το φύλο και την ηλικία, δηλαδή <14 g/dl για τα νεογέννητα, <11 g/dl για τα βρέφη μέχρι 3μηνών, <12 g/dl για τα παιδιά πέραν των 3 μηνών, <12 g/dl  για τις γυναίκες, <13 g/dl για τους άνδρες και <11 g/dl για τις γυναίκες σε περίοδο εγκυμοσύνης και για τους ηλικιωμένους.

Το κύριο επακόλουθο της αναιμίας είναι η ελαττωμένη μεταφορά οξυγόνου στους ιστούς. Η αναιμία δεν αποτελεί ειδική διάγνωση αλλά είναι σύνδρομο ενδεικτικό κάποιας υποκείμενης νόσου. Πρώιμο εύρημα της είναι η μείωση της αιμοσφαιρίνης στο περιφερικό αίμα η οποία ακολουθείται αργότερα από την ελάττωση του αριθμού των ερυθρών αιμοσφαιρίων. Οποιαδήποτε κατάσταση μπορεί να εμποδίσει την παραγωγή ή να προκαλέσει την απώλεια ή την υπέρμετρη καταστροφή των ερυθροκυττάρων, είναι δυνατόν να οδηγήσει σε αναιμία, εάν ο μυελός τον οστών δεν είναι ικανός να αντιρροπήσει το ρυθμό της απώλειας αυτής.

Αίτια

Λαμβάνοντας κατά νου πως τα επίπεδα της αιμοσφαιρίνης και των ερυθρών αιμοσφαιρίων καθορίζονται από την ισορροπία μεταξύ παραγωγής και καταστροφής τους, δύο είναι οι βασικοί μηχανισμοί που ευθύνονται για την πρόκληση αναιμίας: η ανεπάρκεια παραγωγής και η αύξηση της καταστροφής ή η πρόωρη απώλεια ερυθρών.

Αιτολογική Κατάταξη Αναιμιών

Ι. Αυξημένη απώλεια ή καταστροφή αιμοσφαιρίνης/ερυθρών
Α
. Αναιμία από απώλεια αίματος
1.Οξεία
2. Χρόνια
Β. Αναιμία λόγω καταστροφής ερυθρών αιμοσφαιρίων
1. Ενδοερυθροκυτταρικα αίτια: α)  Κληρονομικές διαταραχές ερυθρών αιμοσφαιρίων (κληρονομική σφαιροκυττάρωση, κληρονομική στοχοκυττάρωση, κληρονομικές αιμοσφαιρινοπάθειες κ.α). β) Επίκτητες διαταραχές των ερυθρών (εγκαύματα, νυκτερινή παροξυσμική αιμοσφαιρινουρία κ.α.
2. Εξωερυθροκυτταρικά αίτια: α) Λοιμώδεις παράγοντες, βακτηριδιακές τοξίνες ή αιμολυσίνες. β) Χημικές και τοξικές ουσίες όπως αρσενικό, μόλυβδος, φαινυλυδραζίνη. γ) Ανοσολογικοί μηχανισμοί π.χ. ιδιοπαθής αυτοάνοση αιμολυτική αναιμία, παροξυσμική νυκτερινή αιμοσφαιρινουρία, αιμόλυση λόγω κυαμισμού (κατανάλωση κουκιών), θρομβωτική θρομβοπενική πορφύρα, αιμόλυση εξαιτίας φαρμάκων π.χ. κινίνη. δ) Διάφορα αίτια: Σπληνομεγαλία, θρόμβωση σπληνικής φλέβας, αιμολυτικό ουραιμικό σύνδρομο, νεοπλασίες, χρόνια νεφρική ανεπάρκεια.

ΙΙ. Μείωση παραγωγής αιμοσφαιρίνης/ερυθρών
Α. Απλαστικός ή υποπλαστικός μυελός Ιδιοπαθής απλαστική αναιμία, έκθεση σε ακτινοβολία και φάρμακα που ασκούν τοξική δράση στο μυελό, αναιμία Fanconi, σιδηροβλαστικές αναιμίες.
Β. Μυελική ανεπάρκεια: Μυελοϊνωση, οστεοπέτρωση, διήθηση μυελού από νεοπλασίες, φυματίωση, λοιμώξεις, αυτοάνοσα νοσήματα.
Γ. Ενδοκρινικές διαταραχές: Διαταραχές θυρεοειδούς αδένα, επινεφριδίων, υπόφυσης και παραγωγής ερυθροποιητίνης.
Δ. Ελλείψεις-Ανεπάρκειες:
1. Ανεπάρκεια σιδήρου: α) Ανεπαρκής πρόσληψη (χορτοφαγία, θηλασμός). β) Μειωμένη απορρόφηση (γαστρεκτομή, ατροφική γαστρίτις, σύνδρομο εντερικής δυσαπορρόφησης. γ) Αυξημένες ανάγκες του οργανισμού όπως περίοδος εγκυμοσύνης και σωματικής ανάπτυξης. δ) Χρόνια απώλεια αίματος από διάφορα συστήματα (γαστρεντερικό, ουροποιητικό) ε) Χρόνια απώλεια σιδήρου σε μορφή αιμοσφαιρίνης ή αιμοσιδηρίνης όπως σε αιμολυτικές αναιμίες ή εξαιτίας μηχανικής βλάβης ερυθρών όπως σε περιπτώσεις τεχνικών βαλβίδων.
2. Ανεπάρκεια φυλλικού: α) Πλημμελής δίαιτα. β) Δυσαπορρόφηση: Εντεροπάθεια εκ γλουτένης, τροπικό sprue, φάρμακα όπως η φαινυλυδαντοϊνη και τα αντισυλληπτικά. γ) Αυξημένες ανάγκες: Εγκυμοσύνη, βρεφική ηλικία και προωρότητα, ταχεία κυτταρική αναγέννηση του μυελού, κίρρωση ήπατος, χρόνια αιμοκάθαρση. δ) Φάρμακα: Αναστολείς της διϋδροφυλλικής ρεδουκτάσης (αμινοπτερίνη, τριμεθοπρίμη, πυριμεθαμίνη), ανάλογα των πουρινών (θειογουανίνη, ασυκλοβίρη), ανάλογα των πυριμιδινών (ζιδοβουδίνη).
3. Ανεπάρκεια Β12: α) Πλημμελής δίαιτα. β) Δυσαπορρόφηση: Γαστρική δυσαπορρόφηση (κακοήθης αναιμία, γαστρεκτομή), εντερική δυσαπορρόφηση (στάση εντερικού περιεχομένου και βιολογικός ανταγωνισμός π.χ. σε εκκολπώματα, συρίγγια και χειρουργικές αναστομώσεις, σκωληκώσεις-βοθριοκέφαλος ο πλατύς, χρόνιο τροπικό sprue, εκτομή ειλεού και νόσος Crohn). γ) Λοίμωξη HIV.

Eπιπτώσεις

Η κλινική εικόνα της αναιμίας οφείλεται είτε στην υποξία που προκαλείται στους ιστούς  είτε στην ανάπτυξη αντιρροπιστικών μηχανισμών που δρουν κυρίως στο κυκλοφορικό σύστημα. Η εμφάνιση των συμπτωμάτων εξαρτάται από τη βαρύτητα της υποξίας (μειώσεως επιπέδων οξυγόνου), το βαθμό της δραστηριότητας του ατόμου, τη διάρκεια εγκατάστασης της αναιμίας, τη βαρύτητα της υποκείμενης νόσου και το βαθμό προσαρμογής του ατόμου στην κατάσταση της αναιμίας.

ΟΞΕΙΑ ΑΝΑΙΜΙΑ

Η οξεία εγκατάσταση της αναιμίας λόγω απώλειας αίματος προκαλεί συμπτώματα ανάλογα με την ελάττωση του όγκου αίματος και το βαθμό μείωσης της αιμοσφαιρίνης.

Σε έναν ασθενή με σοβαρή οξεία απώλεια αίματος οι κλινικές εκδηλώσεις περιλαμβάνουν:
• Υπόταση στην ανάπαυση ή ορθοστατική υπόταση
• Ζάλη
• Απώλεια αισθήσεων
• Ταχυκαρδία
• Αίσθημα παλμών
• Εφίδρωση
• Αδυναμία
• Λήθαργο
• Κώμα

ΧΡΟΝΙΑ ΑΝΑΙΜΙΑ

• Aδυναμία
• Κόπωση
• Ελαττωμένη αντοχή
• Ορθοστατική υπόταση
• Ταχυκαρδία
• Δύσπνοια σε ηρεμία
• Νυκτερινά μυϊκά άλγη
• Μυϊκές συσπάσεις
• Αίσθημα ψύχους
• Διαλείπουσα χωλότητα
• Στηθαγχικές κρίσεις
• Κεφαλαλγία
• Ζάλη
• Ίλιγγος
• Εμβοές ώτων
• Ανορεξία
• Διαταραχές έμμηνου ρύσης
• Βραδυψυχισμός
• Ωχρότητα βλεννογόνων, δέρματος, κοίτης νυχιών και παλαμών
• Οιδήματα κάτω άκρων

Θεραπεία

Η θεραπευτική προσέγγιση της αναιμίας εξαρτάται από παράγοντες όπως:
• Την ταχύτητα εγκατάστασης της
• Την ένταση των συμπτωμάτων
• Την αιτία δημιουργίας της

Σε οξεία αναιμία, δηλαδή σε οξεία απώλεια ποσότητας αίματος πρωταρχικό μέλημα είναι η αποκατάσταση του ενδοαγγειακού όγκου, που επιτυγχάνεται ανάλογα με τη βαρύτητα της κατάστασης με τη χορήγηση διαλυμάτων  και  με μεταγγίσεις αίματος και παραγώγων τους.

Η θεραπεία της χρόνιας αναιμίας περιλαμβάνει:
• την αντιμετώπιση του υποκείμενου νοσήματος
• την κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή
• τις μεταγγίσεις
• σε ορισμένες περιπτώσεις την αλλογενή μεταμόσχευση αρχέγονων αιμοποιητικών κυττάρων (απλαστική αναιμία)
• σε κάποιες αναιμίες τη σπληνεκτομή (αυτοάνοσος αιμολυτική αναιμία)

Για παράδειγμα η θεραπευτική αντιμετώπιση της σιδηροπενικής αναιμίας η οποία αποτελεί τη συχνότερη μορφή αναιμίας περιλαμβάνει την αποκατάσταση του ελλείμματος σιδήρου του οργανισμού και την αιτιολογική αντιμετώπιση της σιδηροπενίας. Στη β-θαλασσαιμία (Μεσογειακή αναιμία) οι ασθενείς έχουν ανάγκη από συχνές μεταγγίσεις από τα πρώτα χρόνια της ζωής τους. Όταν οι ανάγκες για μεταγγίσεις αυξάνονται διενεργείται συνήθως και σπληνεκτομή.

Leave a Reply